Przejdź do głównej treści

Pokora jako korzeń wszelkich cnót

Pokora jest korzeniem wszelkich cnót i fundamentem katolickiego życia duchowego, a pycha korzeniem wszelkich grzechów: pyszny przypisuje sobie wszystko, pokorny wie, od Kogo wszystko otrzymał. Bóg sprzeciwia się pysznym, a pokornym daje łaskę. Zaczynamy od modlitwy, zwłaszcza od aktów strzelistych, które przypominają nam o naszej zależności od Boga, i od drobnych, bezinteresownych dobrych uczynków wobec bliźnich. Do każdej pokornej duszy Chrystus mówi: „Wystarczy ci łaski mojej‟.

Faryzejska pycha

Drodzy wierni, Pan Jezus mógłby śmiało powiedzieć: „Uczcie się ode mnie, gdyż jestem nieskończenie doskonały‟, ale zostawił nam zupełnie inną wskazówkę. „Uczcie się ode mnie, bo jestem cichy i pokornego serca‟. Cnota pokory, kochani moi, jest korzeniem wszelkich cnót. Cnota pokory jest fundamentem katolickiego życia duchowego. I dlatego Pan Jezus raz po raz wytyka faryzejską pychę, obłudę, raz po raz wzywa nas do tego, abyśmy byli ludźmi pokornymi. Coś, co absolutnie nie pasuje do współczesnej wizji ludzkiego życia.

Drodzy wierni, w tej dzisiejszej Ewangelii Chrystus Pan po raz kolejny obnaża faryzejską pychę, faryzejską obłudę. Zadaje faryzeuszom z pozoru proste pytanie: czy godzi się uzdrawiać w szabat? Czy godzi się pomóc choremu człowiekowi? Jak czytamy w Ewangelii, faryzeusze milczeli, zamilkli, bo doskonale zdawali sobie sprawę z tego, że te wszystkie przepisy rytualne, tworzone przez nich, rozbudowywane przez wieki, a dotyczące tego, co wolno czynić w szabas, a czego czynić nie wolno, nie zostały wprowadzone ze względu na Pana Boga, ale zostały one wymyślone, narzucone ze względu na faryzejską próżność, na to, aby faryzeusze mogli wytykać nieustannie innym błędy, mogli nieustannie porównywać się z innymi i delektować się swoją wyższością, swoją wiedzą, swoją pseudopobożnością. Bo przecież żaden z nich w rzeczywistości nie traktował szabatu jako dnia Pańskiego. Szabat służył oddaniu czci człowiekowi. Szabat był ich świętem, świętem ich pychy, świętem ich obłudy.

Pan Jezus dokonuje cudu, kolejnego cudu, który zostaje przez nich całkowicie zignorowany. Ile cudów faryzeusze widzieli na własne oczy, ale żydowska pycha sprawiała, że pozostali przez te świadectwa boskiej mocy Chrystusa całkowicie nieporuszeni. Wzruszali obojętnie ramionami i szukali kolejnej okazji, aby Zbawiciela złapać w jakąś pułapkę.

Kochani moi, pycha jest straszliwym grzechem. Pycha jest korzeniem wszelkich innych grzechów. Pycha prowadzi człowieka do pogardy, zarówno wobec Pana Boga, jak i wobec bliźniego. Człowiek pyszny sam dla siebie staje się celem swojego istnienia. Człowiek pyszny to człowiek, który wszystko sobie przypisuje. Wszystkie osiągnięcia, talenty są jego. On sobie wszystko zawdzięcza.

Komu przypisuję swoje sukcesy

Drodzy wierni, wczoraj obchodziliśmy święto Najświętszego Imienia Maryi, ustanowione w Kościele powszechnym dla uczczenia Wiktorii Wiedeńskiej, wielkiego zwycięstwa, które wojska katolickie pod przywództwem naszego króla Jana III Sobieskiego odniosły nad bezbożnymi muzułmańskimi hordami. I kiedy Jan III Sobieski pisał list do papieża Innocentego, aby zawiadomić go o odniesionym zwycięstwie, sparafrazował słowa Juliusza Cezara. Napisał: Venimus, vidimus, Deus vicit. Przybyliśmy, zobaczyliśmy, Bóg zwyciężył.

I teraz warto, abyśmy odpowiedzieli sobie na pytanie: A jak jest w moim życiu? Komu przypisuję swoje sukcesy i osiągnięcia? Może jest tak, że Pan Bóg nie jest mi już do niczego potrzebny. Może jest tak, że zachowuję się jak gość zaproszony na gody, który wybiera zawsze pierwsze miejsce, bo uważa się za najważniejszego i uważa, że wszyscy mają teraz podziwiać jego wykształcenie, urodę, bogactwo, zaradność. Ale nie tędy wiedzie droga do królestwa niebieskiego. Jak przypomina święty Jakub Apostoł, Bóg sprzeciwia się pysznym, pokornym zaś daje łaskę.

Kochani moi, w tę XVI niedzielę po Zesłaniu Ducha Świętego Chrystus Pan wzywa nas do bycia ludźmi pokornymi. Albowiem ten, kto się wywyższa, będzie poniżony, a kto się poniża, będzie wywyższony. I zwróćmy uwagę na to, że człowiek pokorny, nawet jeżeli w oczach tego świata jest wielki, to nigdy nie obnosi się ze swoimi osiągnięciami. Człowiek pokorny doskonale wie, od kogo wszystko otrzymał. To mali ludzie muszą zadzierać nosa i udawać wielkość. Ale mądry człowiek nie musi wydawać się być mądrym, tak jak pobożny człowiek nie musi wydawać się być pobożnym.

Pokora nie oznacza, wbrew temu, co twierdzi współczesny świat, braku chęci czynienia rzeczy wielkich, a wręcz przeciwnie, jest niezbędna do tego, żeby coś prawdziwie wielkiego uczynić. Tak jak ziarno rzucone w ziemię musi najpierw zapuścić korzenie, czego nie widzimy, tak, moi drodzy, jest z duszami pokornymi. Pokora to ten wzrost w ciszy, w milczeniu, który nie jest spektakularny, który nie budzi zainteresowania, nie budzi zachwytu, ale jest niezbędny do tego, abyśmy wydali dobre owoce.

Modlitwa i dobre uczynki

Kochani moi, cóż zatem winniśmy czynić? Cóż mamy czynić w tym świecie pełnym pychy, pełnym miłości własnej? Zacznijmy, moi drodzy, od dwóch prostych rzeczy.

Po pierwsze, drodzy moi, pamiętajmy o modlitwie. Modlitwa, czyli wzniesienie myśli ku niebu, ku Bogu. Postawienie się w Bożej obecności. I pamiętajmy nie tylko o modlitwie rano i wieczorem, by dzień kończyć i zaczynać znakiem krzyża, tymi podstawowymi modlitwami: Ojcze nasz, Zdrowaś Maryjo. Pamiętajmy nie tylko o różańcu świętym, ale pamiętajmy także o aktach strzelistych, krótkich westchnieniach, które zajmą nam dwie, trzy sekundy, a poprzez które postawimy się w Bożej obecności, uświadomimy sobie naszą zależność od Pana Boga. Uświadomimy sobie, że jesteśmy tylko nędznym stworzeniem, prochem wobec boskiego majestatu.

Gdy zaczynasz jakąś pracę, gdy zaczynasz porządki w domu, gdy zaczynasz uczyć się, westchnij do Pana Boga. Gdy pojawiają się w twoim życiu trudności, gdy osiągniesz jakiś sukces, westchnij do nieba. Wołaj nieustannie, jak najczęściej w ciągu dnia: „O mój Jezu, miłosierdzia! Jezu, miłuję Cię! Matko Najświętsza, dopomóż! Święty Józefie, módl się za mną!‟. Wzywajmy naszych świętych patronów, bo w ten sposób, moi drodzy, nieustannie będziemy przypominać sobie o naszej zależności, o tym, że nie jesteśmy sobie sami sterem, żeglarzem i okrętem. Będziemy nieustannie stawać w obecności wszechmogącego Boga i przypominać sobie, że od Niego wszystko otrzymaliśmy. Od Niego otrzymaliśmy talenty, i to, co od Niego otrzymaliśmy, te talenty, które Pan Bóg Stwórca nam dał, mamy wykorzystać w bardzo konkretnym celu: dla zwiększenia chwały Bożej, dla zbawienia naszych dusz, dla zbawienia dusz naszych bliźnich.

I druga rzecz, którą, moi drodzy, winniśmy zacząć gorliwie praktykować, to spełnianie, bezinteresowne spełnianie drobnych, dobrych uczynków wobec naszych bliźnich. Ilu, moi drodzy, jest dzisiaj ludzi zagubionych? Ilu jest dzisiaj ludzi samotnych? Ilu jest dzisiaj ludzi chorych? Ilu jest dzisiaj ludzi pogrążonych w duchowej rozpaczy, w duchowej ciemności? I trzeba nam, abyśmy postarali się znaleźć czas, chwilę po to, aby z innym człowiekiem porozmawiać, aby udzielić mu dobrej rady, aby go pocieszyć, pouczyć, napomnieć. Znajdźmy, moi drodzy, czas na te drobne, dobre uczynki wobec naszych bliźnich, które staną się świadectwem tego, że nasza wiara nie jest wiarą faryzejską, nie jest wiarą obłudną, nie jest wiarą bezowocną. „Wiara bez uczynków jest martwa‟, przestrzega nas Pismo Święte.

Więc podejmijmy dzisiaj to postanowienie, że te dwa elementy w naszym życiu się pojawią. Modlitwa, akty strzeliste, to nieustanne, co godzinę, co pół godziny, westchnienie ku niebu, które zajmie nam chwilę, a które całkowicie zmieni perspektywę, przez jaką będziemy patrzeć na nasze życie. I te drobne, dobre uczynki, które spełniać będziemy wobec naszych bliskich. Ile dusz, moi drodzy, możemy jeszcze ocalić, poświęcając im te kilka minut. Może to być dla tej duszy ostatnia deska ratunku, ta ręka, którą ku niej wyciągniesz, te słowa pocieszenia, pouczenia, napomnienia, które do niej skierujesz.

Drodzy wierni, bądźmy ludźmi pokornymi. Życie wśród ludzi pysznych, wśród ludzi zadufanych jest prawdziwym koszmarem. Doświadczamy przecież tego w świecie współczesnym. Ilu wokół nas ludzi zadzierających nosa? Ilu ludzi pysznych? Jak ciężkie jest obcowanie z takimi osobami? Bądźmy ludźmi pokornymi na wzór naszego Pana Jezusa Chrystusa. I to tyczy się, moi drodzy, to wezwanie i świeckich, i kapłanów.

A jeśli boisz się, że nie dasz rady, że to za ciężkie, za skomplikowane, to wspomnij, że ten, który przywracał wzrok niewidomym, ten, który przywracał słuch głuchym, mowę niemym, ten, który uzdrawiał sparaliżowanych, ten, który wypędzał złego ducha z opętanych, skieruje przecież do każdej pokornej duszy słowa, które niegdyś skierował do świętego Pawła Apostoła: „Wystarczy ci łaski mojej. Moc bowiem w słabości się doskonali‟.

Amen. W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego. Amen. Niech będzie pochwalony Jezus Chrystus.